CÁC PHƯƠNG THỨC BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU

Quy định của Bộ luật dân sự 2015 về các phương thức bảo vệ quyền sở hữu

1. Chủ sở hữu tự bảo vệ quyền sở hữu

Điều 165 BLDS 2015 ghi nhận: “Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền tự bảo vệ, ngăn chặn bất kỳ người nào có hành vi xâm phạm quyền của mình bằng những biện pháp không trái với quy định của pháp luật.”

Biện pháp tự bảo vệ cho phép chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản chủ động lựa chọn và áp dụng các biện pháp nhất định để ngăn cản người có hành vi xâm phạm quyền sở hữu, truy đòi tài sản bị chiếm hữu, sử dụng không có căn cứ pháp luật hoặc yêu cầu bồi thường thiết hại.

1.1 Truy tìm và đòi lại tài sản

Điều 166 BLDS 2015 quy định: “Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, người sử dụng tài sản, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.”

Khi tự đòi lại hay yêu cầu cơ quan có thẩm quyền can thiệp buộc người có hành vi chiếm giữ, sử dụng bất hợp pháp trả lại tài sản thì chủ sở hữu, chủ chủ thể có quyền khác đối với tài sản phải:

-Tự chứng minh quyền sở hữu, các quyền hợp pháp khác đối với tài sản của mình; chứng minh tài sản đang do người khác chiếm hữu là trái pháp luật;

-Xác định người đang chiếm hữu tài sản không có căn cứ pháp luật;

-Tự yêu cầu người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật phải trả lại tài sản.

Tuy nhiên đây là biện pháp chủ yếu dựa trên sự tự nguyện của người hiện đang chiếm hữu tài sản.

1.2 Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm

Điều 169 BLDS 2015 quy định “Khi thực hiện quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản, chủ thể có quyền yêu cầu người có hành vi cản trở trái pháp luật phải chấm dứt hành vi đó hoặc có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người đó chấm dứt hành vi vi phạm.”

Biện pháp này phụ thuộc nhiều vào sự tự nguyện thực hiện của người được yêu cầu.

1.3 Yêu cầu bồi thường thiệt hại

Biện pháp này được áp dụng trong trường hợp đã có thiệt hại xảy ra đối với tài sản của chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản. Yêu cầu bồi thường thiệt hại có thể là yêu cầu độc lập hoặc kết hợp với yêu cầu đòi lại tài sản hay yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật.

2.Chủ sở hữu yêu cầu Tòa án, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khác bảo vệ quyền sở hữu

Điều 164 BLDS năm 2015 quy định: “Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người có hành vi xâm phạm quyền phải trả lại tài sản, chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật việc thực hiện quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.”

Các phương thức:

2.1 Kiện đòi tài sản

Điều 184 BLDS 2015 quy định:

“1. Người chiếm hữu được suy đoán là ngay tình; người nào cho rằng người chiếm hữu không ngay tình thì phải chứng minh.

2. Trường hợp có tranh chấp về quyền đối với tài sản thì người chiếm hữu được suy đoán là người có quyền đó. Người có tranh chấp với người chiếm hữu phải chứng minh về việc người chiếm hữu không có quyền.”

Theo quy định này, bị đơn, người hiện đang chiếm giữ tài sản sẽ được mặc nhiên coi là người có quyền hợp pháp đối với tài sản đó, chừng nào mà chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản chưa chứng minh được việc chiếm giữ, sử dụng đó là trái pháp luật.

Để có thể khởi kiên, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản phải chuẩn bị đầy đủ các căn cứ, tài liệu chứng minh việc khởi kiện là có cơ sở và cần phải thỏa mãn một số các điều kiện.

2.2 Kiện yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật đối với việc thực hiện quyền sở hữu

2.3 Kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

Thông thường, việc áp dụng phương thức kiện đòi tài sản và kiện yêu cầu bồi thường có sự liên hệ với nhau, cụ thể: trong trường hợp đủ điều kiện để áp dụng phương thức kiện đòi tài sản thì chủ sở hữu sử dụng phương thức này trước; nếu trường hợp tài sản không còn, không xác định được người đang chiếm hữu tài sản hoặc các trường hợp không đòi được tài sản theo quy định tại Điều 167, 168 BLDS 2015 thì chủ sở hữu mới sử dụng đến phương thức kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại.

 Liên hệ: 0929 965 222
 668 Lê Lợi – Hoàng Văn Thụ – TPBG
FB: Luật sư Bắc Giang – Luật Minh Huy

Xem thêm: LÃI VÀ LÃI SUẤT TRONG HỢP ĐỒNG VAY (P2)